Helvítis fokking fokk RÚV

Dómgreindarleysi stjórnenda RÚV er algjört. Á undanförnum dögum hefur glumið „Helvítis fokking fokk“ í dagskrárauglýsingu frá Ríkissjónvarpinu sem sýnd hefur verið oft á dag, m.a. strax að loknu barnaefni stöðvarinnar. Í sömu auglýsingu hafa verið sýnd brot úr kvikmyndunum Mr. Brooks, sem bönnuð er börnum yngri en 16 ára, og óhugnanlegt atriði úr The Nightmare Before Christmas sem valdið getur ungum börnum mikilli skelfingu. Í sömu auglýsingu má einnig sjá dauðan jólasvein.

Það er skýlaus krafa foreldra að Ríkissjónvarpið sýni ekki dagskrárauglýsinguna óbreytta á þeim tíma sem börn eru fyrir framan sjónvarpið, þ.e.a.s. fyrir kl. 20 á kvöldin. 

 

Óli Tynes og klámið

Á vefsvæði Vísis er því slegið upp að allir karlmenn horfi á klám. Óli Tynes, sá sem skrifaður er fyrir fréttinni, sá ástæðu til að setja orðið víst inn í sviga fyrir aftan fyrirsögn til að hnykkja á þeirri staðreynd að allir karlmenn horfi á klám.

Frá sjónarhóli fjölmiðlafræðinnar er athyglisvert hvernig lítil frétt sem upphaflega birtist á vefsvæði háskóla í Kanada hefur breiðst út um heimsbyggðina. Sérstaklega er forvitnilegt að sjá hvernig fréttin hefur verið túlkuð og staðreyndir skrumskældar. Meðal annars hefur verið fullyrt að klámið hafi engin áhrif.

Fréttin um klámnotkun karlmanna á rætur að rekja til rannsóknar sem nemandi (sem hefur lokið doktorsnámi) við Université de Montréal, Simon Louis Lajeunesse, er að vinna að. Hann hefur nú þegar tekið viðtöl við 20 gagnkynhneigða karlmenn í háskólanámi og dregið þá ályktun að klámnotkun mannanna hafi ekki haft áhrif á viðhorf þeirra til kvenna. 

Það er með ólíkindum að fjölmiðlar skuli gleypa þessa litlu háskólafrétt hráa og gagnrýnislaust. Í fyrsta lagi liggja niðurstöður rannsóknarinnar ekki fyrir, í öðru lagi er ekki hægt að alhæfa út frá 20 háskólanemendum og í þriðja lagi er það beinlínis rangt að klám hafi engin áhrif. 

Á síðustu 30 árum hefur fjöldi virtra vísindamanna rannsakað áhrif kláms. Í stuttu máli er niðurstaðan sú að klám hefur lítil sem engin neikvæð áhrif á meirihluta fullorðinna karlmanna en það hefur áhrif á karlmenn í áhættuhópi og áhrifin ráðast af því um hvers konar klámefni er að ræða. 

 

Skinhelgi Fréttablaðsins

Páll Baldvin Baldvinsson skrifar leiðara í Fréttablaðið í dag þar sem hann gagnrýnir brotthvarf Ólafs Stephensen af Morgunblaðinu og rifjar m.a. upp hvernig stofnendur Árvakurs, sem voru kaupmenn í Reykjavík, héldu blaðinu uppi með auglýsingum.

En er ekki Páll Baldvin að gleyma dálitlu? 

Í títtnefndu viðtali Viðskiptablaðsins, sem birtist 10. september síðastliðinn, við Jón Ásgeir Jóhannesson, eiganda Fréttablaðsins, spyr Gísli Freyr Valdórsson blaðamaður Jón Ásgeir um kaupin á Fréttablaðinu. Svar Jóns Ásgeirs, sem enga athygli hefur vakið, er eftirfarandi: „Við fjárfestum í Fréttablaðinu á sínum tíma af því að Morgunblaðið einokaði auglýsingamarkaðinn. Það var það eina sem vakti fyrir okkur þá.“

Gísla Frey yfirsást að fylgja svari Jóns Ásgeirs eftir og því er engin nánari skýring gefin á því hvernig það þjónaði hagsmunum Jóns Ásgeirs að hafa aðgang að auglýsingadeild Fréttablaðsins. Á það skal minnt að sumarið 2002, þegar Jón Ásgeir keypti Fréttablaðið, voru m.a. Bónus og Hagkaup innan Baugs sem þá var hlutafélag á markaði.

365 múlbindur miðla sína

Samkvæmt fréttum RÚV hefur Ari Edwald, forstjóri 365, sent starfsmönnum fyrirtækisins bréf þar sem tekið er fram að „gert [er] ráð fyrir að fyrirtækið krefji stjórnendur fréttastofa og ritstjórna um bætur, verði miðlar þeirra dæmdir til að greiða sektir vegna frétta þeirra. Bæturnar geti numið allt að einum mánaðarlaunum stjórnendanna.”

Krafa fyrirtækisins er til þess eins gerð að múlbinda ritstjórnirnar og koma í veg fyrir að þær taki minnstu áhættu í fréttaflutningi sínum. Þetta er forkastanlegt, sérstaklega á tímum þar sem mikilvægi rannsóknarblaðamennsku hefur aldrei verið meira og brýna nauðsyn ber til að fjölmiðlarnir standi þétt að baki starfsfólki sínu og hvetji það til dáða.

Það er umhugsunarvert að hálfum mánuði eftir að Wikileaks-glærunum var lekið á Netið hefur enginn fjölmiðill birt ítarlega úttekt á þeim. Fjölmiðlarnir hafa hingað til hent brauðmolum í notendur sína og jafnvel vitnað í umfjöllun erlendra miðla.

Af hverju hefur enginn fjölmiðill birt heildarpakkann með útskýringum? Af hverju leita blaða- og fréttamenn ekki eftir upplýsingum erlendis frá um þau fyrirtæki í Wikileaks-glærunum sem þeir sjálfir kannast ekki við? Og af hverju í ósköpunum hafa orð eins og sekt og sakleysi verið notuð í umræðunni um þau fyrirtæki og einstaklinga sem minnst er á í glærunum? Það er ekki fjölmiðla að skera úr um sekt eða sakleysi fyrirtækjanna eða eigenda þeirra - heldur eiga þeir að leyfa fólki að dæma fyrir sig sjálft, og það hafa þeir ekki gert með því að birta sumt en annað ekki. 

Verðsvindl veitingastaða

Að gefnu tilefni skal fólki bent á að víða á veitingastöðum er misræmi milli verðs á matseðli og á kassakvittun. Á Basil & Lime á Klapparstígnum kostar t.d. bolli af cappuccino kr. 390 á matseðli en kr. 400 við kassann. Fyrir þremur vikum var gerð athugasemd á Basil & Lime við að rukkað var meira fyrir mat en verð á matseðli sagði til um en sú kvörtun virðist ekki hafa dugað til að verð rétta á matseðlinum væri leiðrétt. Vitað er til þess að á fleiri veitingahúsum bæjarins hafi fólk lent í veseni vegna þessa sama vandamáls.  

 

Furðulegt viðtal við fjölmiðlafulltrúa forsætisráðherra

Kristján Kristjánsson, fjölmiðlafulltrúi forsætisráðuneytisins, var í furðulegu viðtali í kvöldfréttum RÚV vegna greinar Evu Joly um Icesave-málið sem birtist í þremur erlendum dagblöðum.

Kristján sagði: „Ísland er sem heild þrjúhundruð og eitthvað þúsund manns. Við höfum öll mismunandi skoðun, - ríkisstjórnin hefur mismunandi skoðanir, eins og alþekkt er, á mörgum málum...Við erum alls ekki sammála um það innbyrðis Íslendingar hvernig við eigum að ljúka Icesave-málinu. Þess vegna er erfitt að fara út í heim og hamra inn einhvern einn boðskap.“

Ha?

Er fjölmiðlafulltrúi forsætisráðherra að segja að ráðherrar stjórnarinnar séu ekki á eitt sáttir um Icesave-samninginn og því sé ógerlegt fyrir stjórnvöld að tala máli Íslands á erlendum vettvangi? Hvernig ætlar stjórnin að koma samningnum í gegnum þingið ef hann er ekki sá boðskapur sem stjórnvöld vilja breiða út? 

 

Af hverju þegir Mbl.is?

Rétt fyrir sjöfréttir Sjónvarpsins á laugardagskvöld setti Sýslumaðurinn í Reykjavík lögbann á umfjöllun RÚV um Wikileaks-glærurnar frægu. Lögbannið hefði átt að tvíefla fréttaflutning annarra fjölmiðla en sú hefur ekki orðið raunin, að því undanskildu að á DV.is hefur verið greint talsvert frá lánamálum Kaupþings.

En af hverju hefur Mbl.is þagað þunnu hljóði? Á Mbl má lesa um lögbannið á RÚV og óánægju almennings, en þar er vart stafkrók að finna um innihald Wikileaks-glæranna. Vissulega tengdi Mbl í glærurnar til að auðvelda fólki að nálgast þær - en það er ekki nóg. 

Það er hlutverk fjölmiðla að greina upplýsingar, setja þær í samhengi og matreiða fyrir almenning á auðskiljanlegan hátt. Glærurnar á Wikileaks eru þess eðlis að fólk þarf bæði góða enskukunnáttu og nokkra þekkingu á viðskiptum til að skilja þær.  

Er skorturinn á fréttum af málinu á Mbl tilkominn vegna vanþekkingar þess fólks sem er að vinna við fréttavefinn yfir verslunarmannahelgina, - að enginn treysti sér til að rýna í og fjalla um glærurnar af einhverju viti?

Morgunblaðið kemur næst út á þriðjudaginn, 4. ágúst. Nú kann vel að vera að á ritstjórn Moggans sitji menn sveittir við og muni gera lánamálum Kaupþings ítarleg skil í þriðjudagsblaðinu, blaði sem fer í prentun rúmum tveimur sólarhringum eftir að lögbannið var sett á RÚV.

Það er óásættanlegur slóðaskapur hjá Moggafólki að nýta ekki vefinn sem skyldi og birta úttekt blaðamanna Morgunblaðsins á málinu jafnóðum, ef slíkt er á annað borð í farvatninu. 

Þrír geta þagað ef tveir eru dauðir

„Three can keep a secret if two are dead“ eru einkunnarorð mótorhjólasamtakanna Hell's Angels en setningin mun fyrst hafa birst í Poor Richard's Almanack eftir Benjamin Franklin um miðja 18. öldina.

Eins og nær öllum er kunnugt hefur sýslumaðurinn í Reykjavík heft tjáningarfrelsi Ríkisútvarpsins og sett lögbann á umfjöllun þess um lánamál Kaupþings, að beiðni Nýja Kaupþings og skilanefndar gamla bankans. Það er heldur seint í rassinn gripið því kraftbendilssýningin, sem fréttir Ríkisútvarpsins byggðust á, er öllum aðgengileg á Netinu. Lögbannið er því með öllu tilgangslaust og Ríkisútvarpið hefði átt að hunsa bannið, á þeim forsendum að fréttastofa RÚV væri ekki að fjalla um annað en það sem fjöldi manns vissi nú þegar.

Í yfirlýsingu Kaupþings frá 31. júlí segir: „Mikilvægt er að traust og trúnaður ríki milli fjármálastofnana og viðskiptavina.“ Þetta eru vissulega orð að sönnu og fram til mánaðamóta september-október í fyrra treystu flestir viðskiptabönkum sínum. Á undanförnum mánuðum hefur hins vegar komið æ betur í ljós að bankarnir brugðust trausti almennings - að ávaxta pund hans með skynsamlegum hætti. Hvorki Kaupþing né aðrar fjármálastofnanir geta því gert kröfu um að bankaleynd sé virt.

Fjölmiðlum ber siðferðisleg skylda til að halda áfram að afla upplýsinga um lánamál bankanna því almenningur á skýlausan rétt á að vita hvert peningar hans fóru. Fjármálaeftirlitið hlýtur að hafa öðrum hnöppum að hneppa þessa dagana en eltast við blaða- og fréttamenn sem eru eingöngu að vinna vinnuna sína. 

Vatnsbruðl á blaðamannafundi

Blaða- og fréttamönnum var boðið upp á vatn í plastflöskum á fundi með forsætisráðherra og fjármálaráðherra.

Í fyrsta lagi hlýtur það að vera óþarfa bruðl að bjóða upp á flöskuvatn þegar Íslendingar stæra sig af góðu kranavatni, og í öðru lagi getur það vart samrýmst stefnu Vinstrihreyfingarinnar-græns framboðs í umhverfismálum að auka notkun á plastflöskum. 

Kreppukrukkur og útskornir stólar í bátaskýli

Á heimili afa og ömmu var aldrei neinu hent. Niðri í þvottahúsi var stafli af krukkum sem vakti forvitni barnabarns. Barnið spurði eitt sinn ættingja til hvers allar þessar krukkur væru, og var þá svarað í hálfkæringi: „Þær eru fyrir kreppuna.“

Frá því í október hefur barnabarninu löngum verið hugsað til kreppukrukknanna í kjallaranum hjá afa og ömmu, og til útskorinna stóla í bátaskýli á Rock Island í Lake Michigan.

Afi og amma upplifðu tvær heimsstyrjaldir, frostaveturinn mikla og spænsku veikina, og kreppuna miklu á síðustu öld. Þau vissu, eins og aðrir af þeirra kynslóð, að ár geta verið mögur jafnt sem feit og voru undir það búin. Sú kynslóð sem fædd er á sjöunda áratugnum, og hélt um stjórnartauma stórfyrirtækja á síðustu árum, lifði hins vegar í þeirri blekkingu að aldrei yrði þörf á aukakrukkum. 

Á Rock Island í Lake Michigan stendur veglegt bátaskýli. Eigandi bátaskýlisins var Íslendingur, Hjörtur Þórðarson (sem síðar kallaði sig Chester Thordarson). Hann var fæddur á Íslandi 1867 en fluttist til Ameríku með foreldrum sínum sex ára gamall. Hjörtur var uppfinningamaður og fyrir kreppuna miklu 1929 var hann með um 2000 manns í vinnu í fyrirtæki sínu í Chicago, Thordarson Electric Manufacturing Company.

Eyjuna, Rock Island, keypti hann smátt og smátt frá 1910 og rétt fyrir kreppu hófst hann handa við að láta teikna og byggja glæsilegar byggingar þar. Bátaskýlið reis en aðrar byggingar, þar á meðal stórt bókasafn, urðu aldrei að veruleika. Í bátaskýlinu eru meðal annars húsgögn sem voru á sínum tíma skorin út af Halldóri nokkrum Einarssyni. 

Mynd af bátaskýli Hjartar hefði átt að prýða veggi fundarherbergja banka og stórfyrirtækja hér á landi til að minna menn sífellt á að gæfan er fallvölt og að stórir draumar geta í einu vetfangi orðið að engu. Sjálfur neyddist Hjörtur til að draga verulega saman seglin í kreppunni og selja a.m.k. eitthvað af uppfinningum sínum til General Electric.  

Árið 1965 keypti Wisconsin-ríki Rock Island og gerði hana að þjóðgarði.